“Bütçede Gizli Borç Mekanizması”

Ateş, YİD projelerinin klasik kamu yatırımı gibi görünmediğini ancak garanti ödemeleri nedeniyle fiilen uzun vadeli borç niteliği taşıdığını belirterek şunları söyledi:
“2023 yılında yaklaşık 120 milyar TL, 2024 yılında ise 160 milyar TL’nin üzerinde garanti ödemesi yapıldı. Bu rakamlar, birçok bakanlığın yatırım bütçesinden daha yüksek. Üstelik bu ödemeler yıllara yayılmış şekilde devam edecek.”

“Döviz Üzerinden Taahhüt, TL Üzerinden Tahsilat”

Projelerde verilen araç, yolcu ve hizmet garantilerinin büyük kısmının dolar ve euro üzerinden belirlendiğine dikkat çeken Ateş, kur artışının yükü katladığını ifade etti:
“2017–2018 döneminde 1 dolar 4–5 TL seviyesindeydi. Bugün 43 TL’nin üzerinde. Dövizle verilen her garanti, kur arttıkça bütçeye ek yük getiriyor. Gelirimiz TL, ödememiz döviz. Bu dengesizlik sürdürülebilir değildir.”
Ateş, bazı projelerde garanti edilen araç ve yolcu sayılarının hedefin altında kaldığını, buna rağmen aradaki farkın Hazine tarafından ödendiğini vurguladı.

“Risk Devlette, Kâr Özel Sektörde”

Turhan Ateş, YİD modelinde asıl sorunun risk paylaşımında olduğunu belirtti:
“Normal şartlarda yatırım riskini özel sektör üstlenmelidir. Ancak mevcut sözleşmelerde talep riski kamuya devredilmiş durumda. Beklenen araç geçmezse, beklenen yolcu sayısına ulaşılmazsa farkı devlet ödüyor. Bu durum şirketlere risksiz kazanç sağlarken kamuya yük getiriyor.”

“Şeffaflık ve Yeniden Müzakere Şart”

CHP’li Ateş, sözleşmelerin ayrıntılarının kamuoyuna açık olması ve Meclis denetiminin güçlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, şu çağrıda bulundu:
“Kamu kaynakları eğitim, tarım, üretim ve istihdam için kullanılmalıdır. Garanti ödemeleri bütçede dev bir kaleme dönüşmüş durumda. Bu sözleşmeler yeniden gözden geçirilmeli, kamu yararı esas alınmalıdır.”
Turhan Ateş, ekonomik krizin derinleştiği bir dönemde kamu maliyesinin uzun vadeli döviz yükleri altında bırakılmasının doğru olmadığını belirterek, “Milletin vergisi millet için harcanmalıdır” dedi.